Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Katowicach

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 października 2023 roku

Sąd Okręgowy w Katowicach XI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:

SSO Anna Petri

Protokolant: st. sekretarz sądowy Aneta Czekaj

po rozpoznaniu 12 października 2023 roku w K.

sprawy z powództwa E. C. i A. W.

przeciwko Skarbowi Państwa - Izbie Administracji Skarbowej w K.

o sprostowanie świadectwa służby

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Rejonowego Katowice-Zachód w Katowicach

z 7 czerwca 2023 roku sygn. akt VII P 752/21

oddala apelację,

zasądza od pozwanego na rzecz każdej z powódek kwotę po 120 (sto dwadzieścia) zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

SSO Anna Petri

sygn. akt XI Pa 135/23

UZASADNIENIE

Powódki A. W. i E. C. domagały się od pozwanego Skarbu Państwa – I. Administracji Skarbowej w K. sprostowania świadectw służby wydanych poprzez wpisanie:

• w pkt 3 świadectwa w miejsce słów „w dniu przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy” słów „w dniu zwolnienia ze służby”,

• w pkt 4 świadectwa w miejsce słów: „stosunek służbowy ustał w wyniku przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy na podstawie art. 171 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016r. poz. 1948)” słów: „stosunek służbowy ustał w wyniku zwolnienia ze służby na podstawie art. 171 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016r. poz. 1948)”;

• w pkt 5 tam gdzie wpisano słowa „w związku z przekształceniem stosunku służbowego w stosunek pracy” słów: „w związku z ustaniem stosunku służbowego w wyniku zwolnienia ze służby”.

W uzasadnieniach powódki wskazały, że zakończyły służbę celno-skarbową w 2017r. W dniu 19 sierpnia 2021r. zostały im wydane świadectwa służby, które zawierały nieprawdziwe dane w zakresie zakończenia służby, tj. w punktach 3, 4, 5. W 2017r. powódki otrzymały propozycje pracy na podstawie art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, które przyjęły. W ten sposób ich stosunek służbowy uległ zakończeniu, co uzasadniało otrzymanie świadectwa służby. Ponadto powódki podniosły, że świadectwa służby zostały wystawione na niewłaściwym, nieobowiązującym w czasie zwolnienia ze służby wzorze. Stąd powódki domagały się również sprostytuowanie świadectw służby poprzez wydanie ich na urzędowym druku, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra (...) i Finansów z dnia 5 kwietnia 2017r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy celnych.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódek kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych. Zarzuciła, że stosunek służbowy powódek nie ustał na skutek zwolnienia albo wygaśnięcia, ale uległ przekształceniu na podstawie art. 171 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej. W punkcie 4 wzoru świadectwa służby wprost przewidziano przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy. Dokonanie zmiany świadectwa służby zgodnie z wolą powódek byłoby mylące i nieodzwierciedlające rzeczywistego stanu. Zakończenie służby na skutek przekształcenia powoduje dalszą kontynuujące zatrudnienia, tylko na innej podstawie prawnej.

Wyrokiem z 7 czerwca 2023r. Sąd Rejonowy Katowice-Zachód w Katowicach nakazał pozwanej, aby sprostowała świadectwa służby powódek zgodnie z ich żądaniem.

Sąd Rejonowy ustalił, że powódki były funkcjonariuszami Służby Celnej w służbie stałej. W 2017r. otrzymały propozycję pracy w ramach korpusu służby cywilnej, którą przyjęły. W konsekwencji zakończyły służbę 30 kwietnia 2017r.

W dniu 19 sierpnia 2021r. Izba Administracji Skarbowej w K. wydała powódkom świadectwa służby, w których wskazano:

• w punkcie 3, że w dniu przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy zajmowała stanowiska w Służbie C.-Skarbowej;

• w punkcie 4, że stosunek służbowy ustał w wyniku przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy: art. 171 ust.1 pkt 2, art. 165 ust, 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016r. poz. 1948)”;

• w punkcie 5ppkt a i b, że w związku z przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy wymiar i bieżący stan urlopu zostały przeniesione do wykorzystania w trakcie trwania stosunku pracy.

W ustawowym terminie powódki wniosły o sprostowanie świadectwa służby jak w pozwach. Dyrektor I. Administracji Skarbowej poinformował odmówił uwzględnienia wniosków.

Sąd Rejonowy uznał, że powództwa zasługiwały na uwzględnienie.

Wskazał, że w związku z wejściem w życie z dniem 1 marca 2017r. ustawy z dnia 16 listopada 2016r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz ustawy z dnia 16 listopada 2016r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016r. poz. 1948) zwanej PwKAS powódki stały się z tym dniem, z mocy prawa, funkcjonariuszami (...)Skarbowej (art. 165 ust. 3 PwKAS). Zgodnie z art. 165 ust. 7 PwKAS dyrektor izby administracji skarbowej składa funkcjonariuszom w terminie do 31 maja 2017r. pisemną propozycję określającą nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, która uwzględnia posiadane kwalifikacje i przebieg dotychczasowej pracy lub służby, a także dotychczasowe miejsce zamieszkania. Taka propozycja, określająca nowe warunki zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w ramach korpusu służby cywilnej w Izbie Administracji Skarbowej w K. została złożona powódkom, które ją przyjęły. W konsekwencji na mocy art. 171 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KAS z dniem 1 maja 2017r. dotychczasowy stosunek służby powódek zakończył sią i powstał stosunek pracy w Służbie C.-Skarbowej na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

Zgodnie z art. 188 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. o Krajowej Administracji Skarbowej funkcjonariusz zwolniony ze służby otrzymuje niezwłocznie świadectwo służby. Jak wynika z uchwały Sądu Najwyższego z 19 lutego 2020r. (III PZP 7/19) funkcjonariusz (...)Skarbowej, którego stosunek służbowy uległ przekształceniu w stosunek pracy otrzymuje świadectwo służby zgodnie z art. 188 ust. 1 ustawy o KAS w związku z art. 171 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2016r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, a obowiązek wydania świadectwa służby obciąża Skarb Państwa reprezentowany przez właściwą Izbę Administracji Skarbowej.

Jak wynika z motywów rozstrzygnięcia należy odróżnić stosunek pracy, który jest stosunkiem prawa prywatnego (cywilnego) i administracyjnoprawny stosunek służby funkcjonariusza służby celno-skarbowej. Można przyjąć, że zawierając umowę o pracę strony stosunku służbowego jednocześnie przyjmują, iż ulega zakończeniu dotychczasowy administracyjnoprawny stosunek służbowy funkcjonariusza służby celno-skarbowej. Nie jest to jednak „przekształcenie”, w którym nowy stosunek pracy zastępuje poprzedni, lecz sytuacja, w której poprzedni stosunek służby ulega zakończeniu i strony zawierają nowy (odrębny) stosunek prawny (stosunek pracy). Ta zmiana ma u podstaw ukształtowaną ustawą alternatywę, w której istnieje wybór między przyjęciem propozycji zatrudnienia na podstawie umowy o pracę a wygaśnięciem stosunku służbowego. Wybór zatrudnienia pracowniczego nie oznacza zatem, że stosunek służbowy nie kończy się. Ustanie w takiej sytuacji stosunku służbowego, wynikające z uzgodnienia, że funkcjonariusz będzie zatrudniony jako pracownik, uzasadnia stwierdzenie, że dochodzi w istocie do zwolnienia z dotychczasowej służby.

Dodatkowo Sąd Najwyższy wskazał, że powyższą wykładnię potwierdza regulacja przewidziana przez ustawodawcę w przepisie art. 174 ust. 10 ustawy o KAS, wprowadzona do tej ustawy z dniem 1 stycznia 2018r., zgodnie z którym przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy traktuje się jak zwolnienie ze służby w rozumieniu ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, (...)Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. Funkcjonariusz, którego stosunek służbowy uległ przekształceniu w stosunek pracy, otrzymuje niezwłocznie świadectwo służby.

W konkluzji Sąd Najwyższy wskazał, że stosunek służby w sytuacji przewidzianej w art. 171 ust. 1 pkt 2 ustawy PwKAS ulega zakończeniu i jest to okres zamknięty. Zatrudnienie pracownicze jest nowym okresem, do którego zalicza się okres poprzedniej służby. Tak ukształtowana ciągłość służby i pracy nie oznacza, że nie ustał stosunek służbowy. Decyduje bowiem zasadnicza odrębność stosunku służbowego i stosunku pracy.

W świetle powyższych rozważań roszczenie powódek o sprostowanie świadectw służby zasługiwało na uwzględnienie, albowiem „przekształcenie stosunku służby w stosunek pracy” ujęte w przepisie art. 171 ust. 1 PwKAS traktuje się tak jak „zwolnienie ze służby”. Stąd na podstawie art. 188 ust. 2 ustawy o KAS Sąd Rejonowy uwzględnił żądania powódek.

W ocenie tego Sądu uzasadnione były także roszczenia powódek o nakazanie pozwanemu wydania tak sprostowanego świadectwa służby na wzorze określonym rozporządzeniem Ministra (...) i Finansów z dnia 5 kwietnia 2017r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy celnych (Dz. U. z 2017r. poz. 771). W myśl art. 188 ust. 1 ustawy o KAS świadectwo służby powinno zostać wydane funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby „niezwłocznie”. Do zwolnienia powódek ze służby doszło z dniem 30 kwietnia 2017r. W tym czasie obowiązywało właśnie powyższe rozporządzenie. Kolejny wzór świadectwa służby wprowadzono dopiero rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 16 lutego 2018r. w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy (...)Skarbowej (Dz. U. z 2018r. poz. 413), które weszło w życie z dniem 1 marca 2018r., a zatem niemal rok po zwolnieniu powódek ze służby. W konsekwencji wydanie powódkom świadectwa służby na wzorze wprowadzonym rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 16 lutego 2018r. nie spełniała warunku „niezwłocznego” wydania tego dokumentu.

Należy zauważyć, że rozporządzenie z dnia 5 kwietnia 2017r. nie przewidywało jako podstawy prawnej ustania stosunku służby „przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy”, lecz jedynie: „zwolnienie ze służby/wygaśnięcie stosunku służbowego/wydalenie ze służby”. Również rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 lutego 2018r. w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy (...)Skarbowej w pierwotnym brzmieniu nie przewidywało takiego sposobu ustania stosunku służby. Okoliczność ta dodatkowo przemawia za uznaniem, że właściwym określeniem sposobu ustania stosunku służby powódek jest „zwolnienie ze służby”.

„Przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy” pojawiło się jako podstawa prawna ustania stosunku służby dopiero w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 4 września 2020r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy (...)Skarbowej (Dz. U. poz. 1585). Co prawda w myśl § 2 tego rozporządzenia do spraw w zakresie wydania, sprostowania świadectwa służby lub wydania jego odpisu rozpoczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia stosuje się przepisy rozporządzenia z dnia 16 lutego 2018r. w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z dnia 4 września 2020r., jednakże w ocenie Sądu Rejonowego w niniejszej sprawie należało badać stan prawny na dzień 30 kwietnia 2017r. Warto zauważyć, że Sąd Najwyższy już 19 lutego 2020r. potwierdził konieczność wydania powódkom świadectwa służby, natomiast pozwany wystawił je dopiero 19 sierpnia 2021r. W ocenie tego Sądu nie można zaakceptować sytuacji, w której na skutek opieszałości pozwanego powódki zostały pozbawione prawa do otrzymania dokumentu prawidłowo obrazującego ich karierę zawodową.

W związku z powyższym Sąd I instancji nakazał stronie pozwanej sprostowanie świadectw służby powódek w punktach 3, 4 i 5 i wydanie tak sprostowanych świadectw na urzędowym druku stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra (...) i Finansów z dnia 5 kwietnia 2017r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy celnych (Dz. U. poz. 771).

Apelację od tego wyroku wniosła pozwana Izba.

Zaskarżając wyrok w całości domagała się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmiany poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje.

Wyrokowi zarzuciła naruszenie

prawa materialnego:

• art. 171 ust. 1 pkt 2 przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 16 listopada 20160r., zwaną dalej PwKAS, poprzez błędną jego wykładnię skutkującą utożsamieniem przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy ze zwolnieniem ze służby;

• art. 174 ust. 10 ustawy o KAS poprzez błędne przyjęcie, że przekształcenie stosunku służby w stosunek pracy można traktować jako zwolnienie ze służby w rozumieniu innych przepisów (art. 171 ust. 1 pkt 2 PwKAS) niż ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, (...)Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin;

• § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 września 2020r. (dz. U. Z 2020r. poz. 1585) zmieniające rozporządzenie w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy (...)Skarbowej z dnia 16 lutego 2018r. (Dz. U. Poz. 413) poprzez jego niezastosowanie i nakazanie zastąpienia dotychczasowego wpisu „ przekształcenie stosunku służby w stosunek pracy” na „zwolnienie ze służby” i wydanie tak sprostowanego świadectwa na urzędowym druku stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra (...) i Finansów z dnia 5 kwietnia 2017r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy celnych, co skutkuje niemającym odzwierciedlenia w faktach dotyczących przebiegu służby, podczas gdy przepisy te przewidują faktyczną podstawę ustania stosunku służby powoda - przekształcenie stosunku służby w stosunek pracy, a także nakazują do spraw w zakresie wydania, sprostowania świadectwa służby lub wydania jego odpisu rozpoczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie stosować przepisy rozporządzenia zmieniającego;

prawa procesowego tj. art. 316 § 1 k.p.c. poprzez nakazanie sprostowania świadectwa służby i tym samym pominięcie stanu faktycznego i prawnego w dacie wydania wyroku;

Apelująca nie zgodziła się ze stanowiskiem Sądu Rejonowego, że okres służby powódek został zakończony zwolnieniem ze służby. Podniosła, że w efekcie przyjęcia propozycji pracy zakończył się okres służby powódek (którego źródłem był akt mianowania), a zaczął okres pracy na podstawie stosunku pracy w ramach korpusu służby cywilnej. Nastąpiła zatem wyraźna i ewidentna zmiana podstawy zatrudnienia powódek. Jednak okres służby nie został zakończony w sposób wiążący się ze zwolnieniem ze służby. Sąd Rejonowy nie zauważa, że art. 174 ust. 10 ustawy o KAS nie statuuje podstawy prawnej do wpisu w świadectwie służby „zwolnienia ze służby” jako trybu ustania stosunku służby na skutek przekształcenia. Nie wskazuje tego również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 lutego 2020r. (III PZP 7/19).

Apelująca nadmieniła, że zarówno w dacie wydania przez stronę pozwaną świadectwa służby, jak i orzekania przez Sąd Rejonowy obowiązywał § 2 Rozporządzenia z dnia 15 września 2020 roku zmieniającego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 lutego 2018 roku, który nakazuje do spraw w zakresie sprostowania świadectwa służby niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosować przepisy rozporządzenia zmieniającego. Wobec tego niezrozumiałym jest dlaczego Sąd orzekający rozstrzygając w kwestii roszczenia powoda nie uwzględnił aktualnego stanu prawnego, do którego jest zobligowany na podstawie art. 316 § 1 k.p.c., tylko nakazał wydanie sprostowanego świadectwa służby na urzędowym druku stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra (...) i Finansów z dnia 5 kwietnia 2017r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy celnych.

Pozwana zauważyła, że gdyby Sąd odwoławczy utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji, to wówczas z jednej strony pozwany musiałby dokonać sprostowania świadectwa pracy na urzędowym druku stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra (...) i Finansów z dnia 5 kwietnia 2017r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy celnych, a z drugiej strony strona powodowa będzie dysponowała świadectwem służby wydanym na obowiązującym formularzu świadectwa służby, który przewiduje faktyczną przyczynę ustania stosunku służby czyli przekształcenie stosunku służby w stosunek pracy i wówczas zapis ten w praktyce musiałby zostać skreślony przez pozwanego i wskazać inną - nie mającą odzwierciedlenia w okolicznościach sprawy - przyczynę ustania stosunku służby jako zwolnienie ze służby. A zatem strona powodowa będzie dysponowała dwoma różnymi formularzami świadectwa służby.

Powódki wniosły o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Wskazały, że Sądy Okręgowego w Legnicy, Wrocławiu, Rzeszowie, Bielsku-Białej jednomyślnie orzekają, że „ucywilniony” w maju 2017r. funkcjonariusz powinien otrzymać świadectwo wskazujące na zwolnienie ze służby. Wskazały, że Sąd Najwyższy w uchwale z 19 lutego 2020r. (III PZP 7/19) podkreślił, iż świadectwo służby należy wydać funkcjonariuszom przy zastosowaniu art. 188 KAS per analogiam. Wyraźnie wskazano tam, że funkcjonariusz zwolniony ze służby niezwłocznie otrzymuje świadectwo służby. Zatem regulacja ta nie obejmuje tzw. przekształcenia stosunku służby w stosunek pracy (nieznanej dotychczas konstrukcji prawnej: przekształcenia administracyjnoprawnego stosunku służby w cywilnoprawny stosunek pracy).W ich ocenie rozporządzenie wydane na gruncie art. 188 KAS dopuszczające możliwość wpisania w świadectwie służby tzw. przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy przekracza delegację ustawową.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd Odwoławczy w pełni podziela ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu I instancji uznając je za własne, co oznacza, iż z mocy art. 387 § 2 ¹ k.p.c. zbędne jest ich ponowne przywoływanie w uzasadnieniu wyroku Sądu Odwoławczego. Zarzuty stawiane przez apelującą zaskarżonemu wyrokowi okazały się chybione.

Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego.

Zgodnie ze stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia art. 188 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 615), zwanej dalej ustawą o KAS funkcjonariusz zwolniony ze służby otrzymuje niezwłocznie świadectwo służby i może żądać jego sprostowania.

Jak wynika z motywów rozstrzygnięcia trafnie przytoczonej przez organ orzekający uchwały Sądu Najwyższego z 19 lutego 2020r. (III PZP 7/19) nawiązując cywilny stosunek pracy strony stosunku służbowego jednocześnie przyjmują, iż ulega zakończeniu dotychczasowy administracyjny stosunek służbowy funkcjonariusza służby celno-skarbowej. Rozwiewając wszelkie wątpliwości Sąd Najwyższy kategorycznie wykluczył możliwość przyjęcia, że dochodzi do przekształcenia stosunku służby w stosunek pracy. Zaakcentował, że dotychczasowy stosunek służby ulega zakończeniu i strony zawierają całkiem nowy, odrębny stosunek pracy. Ta zmiana ma u podstaw ukształtowaną ustawą alternatywę, w której istnieje wybór między przyjęciem propozycji zatrudnienia na podstawie umowy o pracę a wygaśnięciem stosunku służbowego. Wybór zatrudnienia pracowniczego nie oznacza zatem, że stosunek służbowy nie kończy się. Ustanie w takiej sytuacji stosunku służbowego, wynikające z uzgodnienia, że funkcjonariusz będzie zatrudniony jako pracownik, uzasadnia stwierdzenie, że dochodzi w istocie do zwolnienia z dotychczasowej służby.

Sąd Najwyższy wskazał, że powyższą wykładnię potwierdza regulacja przewidziana przez ustawodawcę w art. 174 ust. 10 ustawy o KAS, wprowadzona do tej ustawy z dniem 1 stycznia 2018r., zgodnie z którym przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy traktuje się jak zwolnienie ze służby w rozumieniu ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, (...)Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.

Powyższy wniosek pozostaje także w zgodzie z treścią obowiązującego w dacie zwolnienia powódek ze służby 30 kwietnia 2017r. rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 28 października 2009r. w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy celnych (Dz. U., poz. 1420) znowelizowanego rozporządzeniem Ministra (...) i Finansów z dnia 5 kwietnia 2017r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy celnych (Dz. U. z 2017r., poz. 771). W załączniku to niego zamieszczono wzór świadectwa służby, który przewiduje jedynie możliwość zwolnienia ze służby, wygaśnięcia stosunku służbowego i wydalenia ze służby. Nie ma w nim mowy o jakimkolwiek przekształceniu stosunku służby w stosunek pracy. W dacie zwolnienia powódek ze służby brak było zatem podstawy prawnej do zamieszczenia takiego zapisu w ich świadectwach służby, które w świetle art. 188 ust. 1 ustawy o KAS winny zostać im wydane niezwłocznie. Powyższe regulacje dały Sądowi Rejonowemu pełną podstawę do sprostowania świadectw służby powódek zgodnie z ich wnioskiem i wydania ich na formularzach obowiązujących w dacie zwolnienia ich ze służby.

Wbrew założeniom apelującej nielogiczne i niekonsekwentne było wydanie powódkom świadectw służby na formularzach przewidzianych rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 16 lutego 2018r. w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy (...)Skarbowej (Dz. U. z 2018r. poz. 413) w brzmieniu obowiązującym od 30 września 2020r. – po zmianie przewidzianej rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 4 września 2020r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy (...)Skarbowej (Dz. U. z 2020r. poz. 1585). Dopiero ono po ponad 3 latach od zwolnienia powódek ze służby przewidziało w § 2 pkt 3 możliwość zamieszczenia w świadectwie służby zapisu o przekształceniu stosunku służbowego w stosunek pracy.

Nie sposób odmówić racji powódkom, iż powyższa nowelizacja rozporządzenia wykonawczego wykraczała ponad delegację ustawową. Formalnie zostało ono bowiem wydane na podstawie art. 188 ust. 4 ustawy o KAS, zgodnie z którym minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe dane, które powinno zawierać świadectwo służby, tryb wydawania i dokonywania sprostowań świadectwa służby, informacje, które są zamieszczane w świadectwie służby na żądanie funkcjonariusza, oraz wzór formularza świadectwa służby, mając na względzie zapewnienie prawidłowości wydawanych świadectw. Delegacja ustawowa nie przewidywała zatem wprowadzenia nowego typu zakończenia stosunku służbowego w postacie jego przekształcenia w stosunek pracy.

W tej sytuacji nie miał tu zastosowania powoływany przez pozwaną przepis § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 września 2020r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadectwa służby funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, który stanowi, iż do spraw w zakresie wydania lub sprostowania świadectwa służby rozpoczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia stosuje się przepisy rozporządzenia z dnia 16 lutego 2018r. w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z dnia 4 września 2020r. Ten akt wykonawczy został bowiem wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej i wbrew zasadzie niedziałania prawa wstecz i jako taki pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Trafnie więc został pominięty przez Sąd Rejonowy.

Z tej przyczyny niezasadny okazał się również zarzut apelującej naruszenia art. 316 § 1 k.p.c., zgodnie z którym po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Obowiązujące wówczas rozporządzenie wykonawcze wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej i naruszające zasadę lex retro non agit nie mogło bowiem stanowić podstawy rozstrzygnięcia, o czym słusznie orzekł organ orzekający.

Na koniec warto zauważyć, że powódki zostały zwolnione ze służby 30 kwietnia 2017r., dopiero po ponad czterech latach – w sierpniu 2021r. wydano im świadectwa służby i po ponad dwóch kolejnych latach uzyskują prawomocne rozstrzygnięcie nakazujące wydanie im prawidłowych świadectw służby na formularzach obowiązujących w dacie zwolnienia ich ze służby. Taka sytuacja nigdy nie powinna się zdarzyć u pracodawcy stanowiącego statio fisci Skarbu Państwa.

Konkluzje powyższe w zakresie przyjęcia zwolnienia powódek ze służby w pełni korespondują z treścią ugruntowanego już orzecznictwa sądowego przewidującego wypłatę odprawy funkcjonariuszom zwolnionym ze służby w takim trybie, jak miało to miejsce w przypadku powódek (wyrok Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2022r.; I (...) 64/21), jak również możliwość przywrócenia do pracy funkcjonariuszy zwolnionych w tym trybie (wyrok Sądu Najwyższego z 16 marca 2023r.; (...) 19/22).

Mając powyższe na uwadze z mocy art. 385 k.p.c. należało oddalić apelację pozwanej jako bezzasadną.

O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i art. 98 § 1 ¹ k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przy zastosowaniu § 10 ust. 1 pkt 1 i § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r., poz. 1800 z późn. zm.) zasądzając je od pozwanej na rzecz każdej z powódek w wysokości stawki minimalnej z ustawowymi odsetkami za czas po upływie tygodnia od doręczenia pozwanemu odpisu wyroku do dnia zapłaty.

SSO Anna Petri